Thêm yêu thích thành công
Đã có trong yêu thích
Thích comment thành công
Yêu thích nghệ sỹ

Vũ Như Tô - Tác phẩm và dư luận

Vũ Như Tô - Tác phẩm và dư luận

Trong dịp hội diễn sân khấu toàn quốc năm 1995, khi các nhân vật của vở Vũ Như Tô không chịu yên phận nằm im trên trang giấy, rũ lớp bụi thời gian trong suốt nửa thế kỷ, đã ủy thác vào nghệ sỹ để hiển diện trên sân khấu với vở diễn Vũ Như Tô thì lại một lần nữa, các ý kiến về vở kịch này được dấy lên, đặc biệt trong giới công chúng trí thức – nghệ sỹ. Và lần này, người khám phá, mổ xẻ, giải mã Vũ Như Tô không phải là các nhà nghiên cứu văn học mà là các nghệ sĩ sân khấu. Nghệ sĩ nhân dân-đạo diễn Nguyễn Đình Nghi được mời làm cố vấn nghệ thuật. Đạo diễn, nghệ sĩ ưu tú Phạm Thị Thành dàn dựng vở. Kíp nghệ sĩ tài hoa của Nhà hát Tuổi trẻ thực hiện vở diễn.

Ngay từ khi biết đạo diễn Phạm Thị Thành có ý định dàn dựng, tôi đã cho là một công trình không ít khó khăn. Với lại bi kịch mà Vũ Như Tô đặt ra , nếu đi đến tận cùng của sự nhận thức, lý giải vấn đề không phải là ngày hôm nay đã được giải quyết xong, tránh sao khỏi đụng chạm ? Bởi vì thực chất Vũ Như Tô và Đan Thiềm chỉ là một. Đan Thiềm chẳng qua chỉ là sự phân thân, là một chiều suy nghĩ khác, một phương diện tư tưởng khác của Vũ Như Tô mà thôi. Nói rộng ra, cả hai nhân vật đó chính là hình bóng của Nguyễn Huy Tưởng.

Nhưng khi xem trình diễn vở Vũ Như Tô trên sân khấu Nhà hát Tuổi trẻ, những phân vân của tôi đã phần nào được giải tỏa. Những câu hỏi, những phân vân của Nguyễn Huy Tưởng khi đặt bút viết vở còn nguyên đó. Như vậy là những thế hệ nghệ sĩ sau ông đã không những không hiểu sai mà còn có phần đồng cảm với ông.

Nhân vật Vũ Như Tô là một khối mâu thuẫn lớn. Diễn biến tư tưởng của Vũ liên quan dến nhiều vấn đề. Cái bi kịch của Vũ Như Tô cũng không chỉ là bi kịch về nhận thức của chính bản thân ông mà còn là bi kịch do những tác động lịch sử và do cả ý thức sâu sắc về thiên chức nghệ sĩ của mình...

Để hiểu đựơc Nguyễn Huy Tưởng qua Vũ Như Tô - Đan Thiềm và ngược lại, cần đặt diễn biến tư tưởng của cặp nhân vật chính này trong quan hệ đa chiều. Ở mồi chiều, bi kịch về nhận thức của Vũ Như Tô lại mang một sắc thái khác.

Với Nguyễn Huy Tưởng - Vũ Như Tô, vấn đề quan điểm nghệ thuật gần như đã được giải quyết. Thất bại của Vũ Như Tô trong việc xây dựng Cửu Trùng Đài, đối với nghệ sĩ là giáo huấn tư tưởng phải biết gắn sự nghiệp nghệ thuật với đời sống của nhân dân lao động. Trái với điều đó, nghệ thuật chỉ còn là thứ xa xỉ, phục vụ cho thiểu số bóc lột. Về điểm này, các ý kiến từ trước tới nay tương đối thống nhất. Có thể xem đó là tuyến tư tưởng nổi của tác phẩm...

Theo tôi, cái mà Nguyễn Huy Tưởng cho là cùng bệnh với Đan Thiềm chính là ý thức về thiên chức của nghệ sĩ. Ngẫm ra, tư tưởng và lời khuyên của Đan Thiềm không phải là không có lý. Không phải là không có lý khi cho rằng phía sau lời lẽ của nhân vật này, lẩn khuất những ý nghĩa sâu xa của tác giả, về những gì mà Đan Thiềm từng ước vọng. Là Vũ Như Tô - Nghệ sĩ, ông đã bị Đan Thiềm thuyết phục. Lý tưởng của ông là mang bàn tay, khối óc phụng sự nghệ thuật, làm đẹp cho nong sông và chăm chút cho sự nghiệp để đời của mình. Nhưng khi là Vũ Như Tô - Công dân, trước nỗi đau khổ của dồng loại, những máu chảy, đầu rơi, những cảnh xa hoa trụy lạc của vua chúa trên đau khổ của nhân dân, lại khiến cho nghệ sĩ muốn khước từ ý nguyện của chính mình. Mâu thuẫn này tuy có day dứt nghệ sĩ nhưng đó chưa phải là cội nguồn bi kịch của Vũ Như Tô. Hãy cứ cho Đan Thiềm có lý và việc Vũ Như Tô xây Cửu Trùng Đài là có ích, thì sự thất bại làm nên bi kịch Vũ Như Tô chính là do nghệ sĩ “ sinh bất phùng thời “. Dù đài Cửu Trùng có thành công thì số phận của Vũ Như Tô và Đan Thiềm cũng đã được định đoạt. Kẻ đáng nguyền rủa và đáng lên án là Lê Tương Dực và bọn gian nịnh chứ đâu phải là Vũ Như Tô. Quần chúng, thợ thuyền trong vở kịch từ chỗ không đồng cảm được với Vũ Như Tô và Đan Thiềm nên đã lên án nhầm họ. Giá không phải vua Lê Tương Dực mà là Vua Lê Thánh Tông chẳng hạn, thì hẳn là Vũ Như Tô vừa được vua trọng dụng, dân không oán thù mà đất nước thì có thêm những công trình để lại đến muôn đời .

Như vậy câu hỏi của Nguyễn Huy Tưởng trong lời Đề tựa :   “ Chẳng biết Vũ Như Tô phải hay những kẻ giết Như Tô phải. Đài Cửu Trùng không thành nên mừng hay nên tiếc? “ theo tôi đã có thể tìm được câu hỏi.

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn

Về chúng tôi

Nhà hát tuổi trẻ Việt Nam

  • img11 Ngô Thì Nhậm,Hai Bà Trưng, Hà Nội, Việt Nam

  • img 024 3943 4673

  • img

Liên hệ

  • Tel : 024 3943 4673
    Fax :

  • 11 Ngô Thì Nhậm,Hai Bà Trưng, Hà Nội, Việt Nam

  • Hotline bán vé: 024 2240 9025 - 024 3943 4673

  • Liên hệ chương trình hợp tác, thuê rạp và hoạt động đối ngoại

  • nhahattuoitrevietnam@gmail.com

Mạng xã hội

img img